De meest gestelde vragen over warmtepompen
1. Wat voor energie gebruikt en levert de warmtepomp?
Warmtepompen gebruiken over het algemeen elektriciteit als energiedrager, maar zijn ook beschikbaar in hybride uitvoering (Gas en elektriciteit), en voor de utiliteit en collectieve systemen in de woningbouw voorhanden als gasmotorwarmtepompe en gasabsorptiewarmtepomp. Warmtepompen leveren warm water met een maximale temperatuur van circa 55 °C. Bij hogere temperaturen dan 55°C loopt het rendement van de warmtepomp aanzienlijk terug. Hogere temperaturen moeten worden gerealiseerdbijvoorbeeld door een hybride configuratie samen met een gasgestookt CV toestel, of elektrisch d.m.v. verwarmingselement in de warmtepomp.
Fabrikanten zijn continue bezig met nieuwe technologieën te ontwikkelen om hogere temperaturen te realiseren.
2. Hoe groot is het aandeel hernieuwbare energie van warmtepompen?
Met duurzaam opgewekte elektrische energie is met de warmtepomp een volledig CO2-neutraal verwarmingssysteem te realiseren.
3. Wat is de energie efficiëntie van warmtepompen?
De huidige generatie warmtepompen levert voor verwarming circa 4 maal de hoeveelheid gebruikte energie, Coeficient Of Performance (COP) is 4. Voor koeling kan de COP oplopen tot 10 à 20.
4. Wordt de energie efficiëntie van warmtepompen nog hoger?
Leveranciers claimen voor verwarming inmiddels al COP’s van 5 à 6.
5. Kan in hartje winter het hele gebouw met lucht-water warmtepompen worden verwarmd?
Ja, hoewel de rendementen in de winter iets teruglopen, wordt het warmtepompsysteem hierop gedimensioneerd.
6. Zijn warmtepompsystemen geschikt voor radiatoren en/of convectoren?
Ja, de afgiftelichamen worden wel groter en moeten hierop juist worden gedimensioneerd.
7. Hoeveel stroom gebruiken warmtepompen?
Voor een woning met een regulier gasgebruik van 1.600 m3 per jaar voor verwarming komt het jaarlijkse stroomgebruik op 3.500 tot 4.000 kWh. (indicatief,onder voorbehoud)
8. Hoeveel geld bespaar ik met warmtepompen?
Op basis van de aanname van een regulier gasgebruik van 1.600 m3 per jaar en een jaarlijks stroomgebruik van 3.500 tot 4.000 kWh bedraagt de besparing circa € 300 (energieprijsniveau 2010). (indicatief, onder voorbehoud)
9. Wanneer de elektriciteit met fossiele brandstoffen wordt opgewekt, dragen warmtepompen dan nog bij aan de CO2-reductie?
Ja, netto zal bij een Coëfficiënt Of Performance (COP) van 4 nog altijd 50% CO2 worden gereduceerd.
10. Hoe groot is het huidige aantal in Nederland geplaatste warmtepompen?
Volgens CBS waren er in 2005 meer dan 30.000 warmtepompinstallaties geplaatst. Met een jaarlijkse verwachte toename van circa 14% zijn eind 2010 bijna 60.000 installaties geplaatst.
11. Waar en hoe vind ik een erkende installateur?
Op de website van de SEI kunt een erkend installatiebedrijf bij u in de buurt vinden voor de installatie van uw warmtepomp. Website: www.erkendinstallatiebedrijf.nl.
12. Waar moeten wij als installateur op letten bij het selecteren van warmtepompen?
Bij de selectie van warmtepompen moet aandacht worden besteed aan de transmissie (warmtevraag) van de woning, de temperaturen van het afgiftesysteem, eisen aan de tapwaterproductie en de keuze van de juiste regeling. De betreffende fabrikanten kunnen het installatiebedrijf hierbij ondersteuning bieden.
13. Op welke manier besteedt de DHPA aandacht aan het geluidsaspect van buitenunits naar de omgeving (omliggende panden, wetmilieubeheer)
Geluid van buitenunit van warmtepompen met de buitenlucht als bron moet worden betrokken bij de keuze van de juiste warmtepomp. Met de juiste apparatuurkeuze en een zorgvuldig gekozen opstelling van de buitenunit hoeft geluid in de meeste gevallen geen belemmering te vormen voor gebruik van warmtepompen. Desalniettemin zal in 2011 binnen de DHPA en de EHPA (European Heat Pump Association) aan dit technische vraagstuk aandacht worden besteed, om in met name verstedelijkte gebieden een oplossing te vinden voor de toekomstige grootschalige toepassing van dergelijke warmtepompen.
14. Wat zijn de investeringskosten in de bestaande bouw? ( toestel + installatie ? )
Afhankelijk van type (functionaliteit, verwarming en/of tapwater en/of koeling), (kwaliteit van de) uitvoering en capaciteit variëren lucht/water warmtepompen in investeringsbedrag tussen € 2.400,- en € 10.000,-. Deze bedragen zijn exclusief BTW en exclusief montage.
15. Wat zijn de prestaties in de praktijk?
De prestaties in de praktijk variëren enorm afhankelijk van type toepassing, soort afgifte systeem. warmtevraag van de woning. Wanneer alléén toegepast voor ruimteverwarming, geven lucht/water warmtepompen 0-1 labelstappen verbetering van de woning bij een hogetemperatuur-afgiftesysteem, en 1-2 labelstappen bij een lagetemperatuur-afgiftesysteem. De spreiding van de resultaten voor verschillende warmtepompen in dezelfde toepassing is ook ongeveer een labelstap. Deze spreiding wordt vooral bepaald door een aantal inpassingsaspecten:
- De capaciteit van de warmtepomp ten opzichte van de ontwerp-warmtevraag van de woning. Naarmate de warmtevraag van de woning groter is, zal de het hulpstookdeel (gasketel) van de hybride warmtepomp een groter aandeel hebben in de warmtelevering: à lagere besparing
- Het afschakel-criterium: naarmate de warmtepomp meer afschakelt, wordt ook aandeel in levering kleiner.
- De functionaliteit van het systeem. Als naast ruimteverwarming ook tapwater geheel of gedeeltelijk wordt geleverd via de warmtepomp, wordt de besparing groter.
- De temperatuur van het afgiftesysteem. Naarmate die lager is, zal de hybride warmtepomp (net als alle andere warmtepompen) beter presteren.
- De geavanceerdheid/kwaliteit van de regeling. Een heel belangrijke taak van de regeling is ervoor te zorgen dat de hulpstookketel niet inkomt zolang de warmtepomp de gevraagde warmte kan leveren.
- Als, naast het installeren van de warmtepomp, ook de woning additioneel wordt geïsoleerd, ontstaat een dubbel voordeel. Ten eerste neemt de warmtevraag af, ten tweede daalt de temperatuur van het afgiftesysteem omdat het minder warmte hoeft af te geven. Waardoor de COP van de warmtepomp stijgt.
In eerste instantie mag men rekenen op een energiebesparingen van 15-25% ten opzichte van conventioneel gasgestookte verwarminginstallaties.
Zie ook: de potentieel studie “Energiebesparing- en CO₂-reductiepotentieel hybride lucht/water warmtepomp in de bestaande woningbouw” die als PDF vanaf de DHPA website kan worden gedownload
16. Hoe een keuze te maken tussen systemen (ventilatie/ buitenlucht )?
Als er geen mechanische ventilatie in het huis voorhanden is, is men volledig op de buitenlucht als bron aangewezen. Indien er wel een mechanisch ventilatiesysteem aanwezig is in de woning (geen WTW) dan heeft men alle keuzevrijheid. Welke oplossing men kiest heeft onder andere te maken met de gewenste verwarmingscapaciteit, en het vereiste tapwatercomfort. Ventilatiewarmtepompen zullen veelal (Samen met een CV toestel) als hybride warmtepomp worden toegepast
17. In hoeverre spant de branche zich in om de warmtepomp technieken binnen de ISSO systematiek te laten passen.
De DHPA werkt samen met o.a. ISSO op het gebied van standaardisering, publicaties en opleidingen.
18. Hoe is bij hybride warmtepompen het onderhoud geregeld en welke levensduur mag ik verwachten?
Onderhoud en reparatie dient door het installatiebedrijf eventueel in samenwerking met een gasservicebedrijf te worden uitgevoerd, waarbij de fabrikant/importeur als back- up functioneert. Inspectie en onderhoud ligt qua tijdsinzet en kosten op het niveau van een CV toestel of iets daarboven (voor de grotere installaties)
Goed ontworpen en geïnstalleerd, en daarbij goed onderhouden mag bij een warmtepomp installatie een technische levensduur van minstens 15 jaar worden verwacht.
19. Als netbeheerder zien we een mogelijk groot aandeel van de hybride warmtepomp binnen renovatie; en ook de infrastructuren moeten hier tijdig op inspelen. Welke marktpartijen hangen welke vormen van hybride aandrijving aan? Wat kunnen we verwachten? Via welk medium kunnen we onze ervaring meegeven?
Momenteel bieden een aantal bedrijven binnen de DHPA hybride oplossingen aan, aangenomen wordt dat het aanbod van deze techniek onder invloed van de vraag uit de markt nog zal groeien in de komende jaren. Om de interactie met het elektriciteitsnetwerk goed in te richten heeft de DHPA het initiatief genomen om tot een structurele samenwerking te komen in een projectgroep met de netwerkbeheerders en energieleveranciers in Nederland.
Gasterra ondersteunt met name de inzet van hybride warmtepompen omdat daarmee de inzet van aardgas in de gebouwde omgeving wordt beperkt.
20. Wat zijn de mogelijkheden ten aanzien van de financieringsoplossingen van warmtepomp projecten.
De DHPA zal zich als brancheorganisatie niet actief begeven in het zelf aanbieden financieringsconcepten. Banken zoals Triodos, ASN en Rabo Groenfinanciering voorzien momenteel al actief in deze behoefte.
21. Zijn warmtepompen in de bestaande bouw een mooie tijdelijke oplossing tot aan een grootschalige renovatie en meer duurzame toepassingen of hebben warmtepompen ook voor langere termijn toekomst.
Warmtepompen bieden ook een oplossing voor op de langere termijn.
1. Energetisch als oplossing nu al verantwoord, met daarbij een groot ontwikkelings- potentieel
2. Gebruik van warmtepompen is niet strijdig met het ‘no regret’ principe. Dat wil zeggen, gebruik van warmtepompen sluit toepassing van andere technologieën in de toekomst niet uit.
3. Meerdere energie dragers toepasbaar, met groene stroom en met biogas vergroenen mogelijk.4. Ook de maatregelen die men neemt om de toepassing van een warmtepomp aantrekkelijker te maken, zoals isoleren van de woning of het verlagen van de temperatuur van het afgiftesysteem, zijn no-regret maatregelen. Alle geavanceerde verwarmingstechnieken hebben immers baat bij een lage warmtevraag en een LTV-systeem.
22. Wat is een duurzame oplossing voor luchtverwarming?
Een lucht/water warmtepomp gebruiken als bron voor de verwarmingsbatterij in de luchtverwarmingsunit. Helaas zal dit in de luchtverwarmingsunit tot grote aanpassingen leiden.
Voor woningen zou men in dit geval ook kunnen kiezen voor een lucht/lucht warmtepomp. Complicatie daarbij is dat de techniek van lucht/lucht door de EU niet als duurzaam wordt beschouwd.
23. Gaat de lucht/water warmtepomp de brine/water warmtepomp verdringen in de woningbouw?
In de nieuwbouw zal de brine/water warmtepomp veelal de eerste keus zijn en blijven in de bestaande bouw zullen naar verwachting daar veelal lucht/water warmtepompen worden gaan toegepast.
24. Ervaringen uit de huidige praktijk voor wat betreft geluid, en uiteindelijke energie besparing?
In Nederland zijn tot nu toe ca. 14.000 lucht/water warmtepompen geïnstalleerd, met nagenoeg geen geluidsoverlast klachten. In geval van geluidsoverlast is veelal sprake van een installatie die niet volgens voorschrift heeft plaatsgevonden. De fabrikant zal dan in samenwerking met de installateur naar een adequate oplossing streven. Voor wat de uiteindelijke energiebesparing betreft verwijzen wij u graag naar de potentieel studie “Energiebesparing- en CO₂-reductiepotentieel hybride lucht/water warmtepomp in de bestaande woningbouw” die als PDF vanaf de SHF website kan worden gedownload.
25. Hoe kan ik als woningbouwcorporatie (een deel van) het voordeel dat een huurder heeft van mijn duurzame investering terug krijgen?
Binnen het woningwaarderingstelsel (WWS) kan men voor duurzame energieoplossingen huurpunten krijgen, die de verhuurder het recht geeft de huur aan te passen
26. Wat gaat de branche doen aan:
a) de technisch noodzakelijke hoge aansluitwaardes van een lucht/water warmtepomp of
b) de hoge vergoeding die daarvoor moet worden betaald aan de netwerkbedrijven ( is een overheidsbesluit )
Onderdeel van de activiteiten van de DHPA is overleg met de netwerkbeheerders om aandachtsgebieden als deze gezamenlijk structureel op te lossen.
26. Toepassingsmogelijkheden van warmtepompen in de renovatiemarkt?
Zowel lucht/water warmtepompen als (zij het wat meer afhankelijk van de bouwkundige situatie) grondgebonden warmtepompen zijn een prima oplossing voor renovatieprojecten. Vanzelfsprekend moet bij de inpassing wel aandacht worden besteed aan de transmissieberekening, afgiftetemperaturen en het vereiste tapwater comfort.
27. Op welke manier kunnen wij onze klanten m.bv. rekentools en adviesrapportage onafhankelijk informeren over de mogelijkheden van hybride warmtepomp systemen?
De fabrikanten die deel nemen aan de DHPA hebben gezamenlijk een rekeninstrument door TNO laten ontwikkelen waarmee zij toepassingen van lucht/water warmtepompen voor hun klanten kunnen doorrekenen qua energieprestatie, om tot een energie-index te komen. Dit rekeninstrument is exclusief ontwikkeld voor intern gebruik van de warmtepomp leveranciers, zodoende heeft men samen met de installatiebedrijven en adviesburea’s ook inzicht in de correcte selectie en uitvoering van warmtepompprojecten.
28. Wat te doen bij vorst en storing van de lucht-water warmtepomp?
Bij vorst hoeft men niets te doen. De hybride warmtepomp (en de regeling ervan) is afgestemd op het Europese dan wel Nederlandse klimaat.
Wanneer u onverhoopt te maken krijgt met een storing kunt u het beste de gebruikershandleiding ter hand nemen. In geval van een eenvoudige storing kunt u het euvel vaak zelf verhelpen (bijvoorbeeld wanneer het volstaat het systeem te resetten). Als het goed is staat in die handleiding ook aangegeven wie u voor serviceverlening kunt benaderen. De omvang van de after sales service en de snelheid waarmee die wordt geleverd is overigens een belangrijk onderwerp om bij de keuze van een warmtepomp rekening mee te houden.
29. Wat is de terug verdientijd van een lucht-water warmtepomp ten opzichte van gas CV?
Voor meer informatie hierover verwijzen wij u naar de eerder genoemde potentieel studie “Energiebesparing- en CO₂-reductiepotentieel hybride lucht/water warmtepomp in de bestaande woningbouw” die als PDF vanaf de SHF website kan worden gedownload.
30.Hoe worden in de nieuwe EPC / EPG berekeningsmethode nieuwe fabrikaten, types e.d. ingevoerd?
In de energieprestatienorm (EPN, nu de NEN 5128, binnenkort de NEN 7120) zijn de thans gangbare technologieën opgenomen. Bij nieuwe fabricaten van deze technologieën kunnen die methoden worden toegepast. Zodra er innovaties op de markt komen die dus niet in de norm worden behandeld, kan men daarvoor een verklaring op basis van gelijkwaardigheid laten opstellen. Onder andere NEN en ISSO hebben in opdracht van VROM een “College gecontroleerde gelijkwaardigheidsverklaringen” in het leven geroepen om gelijkwaardigheids-verklaringen te controleren. Iedereen mag een gelijkwaardigheidsverklaring opstellen, maar die gaat dus wel door de zeef van genoemd College. Het is dus aan te bevelen om de gelijkwaardigheidsverklaring te laten opstellen door een instantie die enige gerenommeerdheid heeft op dit gebied.
31. Hoe wordt er in de nieuwe methode omgegaan met toepassingen van verschillende componenten en fabricaten, bijvoorbeeld een lucht/water w.p. merk x met zonnepanelen/ boiler combinaties?
In de rekentool van de NEN 7120, die de basis is voor de berekening van de energie index, en daarmee voor de bepaling van het energielabel wordt, rekening gehouden met combinaties van apparatuur.
32. Wat is de verwachting (in aantallen) van afzetmarkt voor:
- Nieuwbouw
- Bestaande bouw de komende 10 jaar? (voor lucht/water warmtepompen)
De verwachting is dat de lucht/water warmtepomp een van de technieken zal zijn, die als opvolger van de HR Ketel de komende 20 jaar op grote schaal zullen worden toegepast. Het zou ons niet verbazen als er medio 2020 ca. 900-1.000.000 (hybride) lucht/water warmtepompen in NL zijn geïnstalleerd.
33. Subsidie is nu alleen beschikbaar voor een warmtepomp met cv functie, komt er ook subsidie voor tapwater functie?
Beslissingen t.a.v. subsidie zijn een zaak van de landelijke overheid. De keuze voor subsidie op warmtepompen voor verwarming is een bewuste. Subsidies op warmtepompboilers waren niet altijd even effectief, en het energiebesparings- en emissiereductie potentieel van de warmtepompboilers is lager dan de warmtepomp voor ruimteverwarming.
34. Wanneer wordt de NEN 7120 beschikbaar in een NPR programma en wanneer wordt deze verplicht?
Het is (d.d. begin maart 2011) nog niet duidelijk wanneer de NEN 7120 in werking treedt. . Verwacht wordt dat hij op 1 januari 2011van kracht wordt, maar dan alleen voor de nieuwbouw. Er zal waarschijnlijk ook een periode komen (wellicht 1-1-2011 tot 1-7-2011) waarin de NEN 5128 naast de NEN 7120 gebruikt mag worden.
Er wordt ook al gewerkt aan een NPR (rekentool) voor deze norm. In principe moet die er zijn, zodra in de wetgeving naar de norm verwezen gaat worden.
35. Er is een grote behoefte om het concept dat aan lucht/water warmtepomp hangt helder uiteen te zetten bijv.
- Komt er een l/w wp in de nieuwe toolkit woningbouw, nieuw en/of bestaand?
- Toepassing wp systemen in appartementen incl. rekentools.
De DHPA zal de auteurs van de toolkit benaderen om l/w warmtepompen in de toolkit opgenomen te laten worden.
36. De elektrische warmtepompen met HFK’s (R134a en R410A). Die worden op termijn wellicht verboden, levert dat in de toekomst problemen op bij onderhoud, reparaties?
Deze problematiek speelt niet bij de meeste hybride warmtepompen, waarbij het gaat om hermetische compressoren en systemen. U kunt ervan uitgaan dat die hun koudemiddelvulling levenslang binnenboord houden, zoals ook het geval is met huishoudelijke koelkasten en vriezers. Verder bevatten hybride warmtepompen koudemiddelen die tijdens hun levensduur (minstens 15 jaar) geen problemen geven op dit gebied.
37. Huizen met warmtepompen zitten in een keten ( productie- transportgebruik) hoe zorgen we dat we naar optimalisatie van de keten gaan?
Door te streven naar integrale samenwerking met enerzijds netwerkbeheerders, die de energievoorziening van de warmtepompen moeten waarborgen. En anderzijds de fabrikanten van afgiftesystemen om afstemming te realiseren tussen de diverse technologieën vanuit de diverse productcategorieën die in een systeem voorkomen.